Święto Zmarłych w różnych tradycjach

Czas to pojęcie względne

Dziś nieco nostalgicznie, kilka przemyśleń na temat upływającego czasu. 1 godzina dla każdego będzie miała inny wymiar. Dla maratończyka bijącego rekord czas będzie pędził niczym sprinter. Dla osoby marznącej na przystanku z kolei będzie wlekł się jak ślimak. Dla jednych to tylko 1 godzina, dla innych to, aż 60 minut, jeszcze innych, to 3600 sekund.

Wszyscy będą mieli racje, a mierzenie czasu zależne jest od przysłowiowego ,,punktu siedzenia”.

Wszystkie te przemyślenia sprowadzają się do tego, że w ostatni czwartek obchodziliśmy Święto Zmarłych. W związku z nim mam kilka przemyśleń którymi chciała bym się podzielić 🙂

Halloween czy Dziady?

Co roku w okolicach listopada przez telewizję, radio i internet przewija się olbrzymia fala dyskusji na temat tego które zwyczaje związane z obchodami dnia zmarłych są ,,dobre” a które ,,złe”, które są ,,prawdziwe” a które to pogańskie obrządki.

Według mnie piękno świata polega właśnie na jego różnorodności. Może zamiast się kłócić co obchodzić a co nie, cieszmy się różnorodnością różnych zwyczajów 🙂 tym bardziej, że wszystkim nam przyświeca ten sam cel – uhonorować pamięć Tych których już z nami nie ma ale byli nam bliscy lub są częścią naszej historii. Pamięć o zmarłych to ważny element budowania własnej tożsamości.

Obrzędy Święta Zmarłych

Poniżej 4 różne podejścia do obchodów tego samego święta 🙂

Wszystkich Świętych i Zaduszki

Foto: Jakub Sokołowski

To chyba najbliższy nam zwyczaj celebracji Święta Zmarłych. Zwyczaj ten obowiązuje w tradycji chrześcijańskiej. Wywodzi się on jednak jeszcze z przed chrześcijańskiego święta Dziadów podczas którego wzywano dusze zmarłych przodków by odnowić ich więź z żyjącymi oraz uspokoić ich aby nie nawiedzali świata żywych. W tradycji Kościoła Katolickiego jest to uroczystość poświęcona pamięci męczenników i wszystkich świętych kościoła katolickiego. Zaduszki z kolei to faktycznie Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych. Zwyczaj związany jest z odwiedzaniem grobów bliskich na których składa się kwiaty (symbol odradzającego się życia, bardzo ważny w tradycji chrześcijańskiej) oraz znicze których światło a raczej płonący w nich ogień jest symbolem pierwiastka bożego na ziemi a co za tym idzie ma wskazywać drogę duszom zmarłych.

Poniżej zdjęcia które dostałam od mojego przyjaciela z tegorocznego Święta Zmarłych (zrobione na szybko ale mnie bardzo się podobają, dlatego go uprosiłam 🙂 ) za co bardzo mu dziękuję 🙂 Gdyby kogoś interesował temat fotografii to dajcie znać w komentarzach, namówię kolegę do napisania posta w tym temacie 😉

Foto 2: Jakub Sokołowski
Foto 3: Jakub Sokołowski
Foto 4: Jakub Sokołowski

Halloween

To święto w brew powszechnej opinii wielu osób wcale nie pochodzi z USA tylko z Irlandii i Europy północnej i jest związane z wierzeniami Celtyckimi oraz Nordyckimi. Historycznie jest ono powiązane z obchodami końca zbiorów i początku zimy. Z jednej stronie ludzie cieszyli się urodzajem i zakończonymi zbiorami, z drugiej szykowali się na czas zimna, głodu i niedostatków w świetle słonecznym, które utożsamiane było z życiem.

Zima oraz wczesna wiosna były okresem szczególnie dużej śmiertelności w tamtym okresie, dlatego też święto początku zimy zaczęto kojarzyć z nadchodzącą śmiercią. W tym okresie granica między światem żywych i umarłych miała być wyjątkowo cienka lub wręcz całkiem zanikać, co z kolei mogło sprawiać że duchy mogły swobodnie przemieszczać się wśród żywych. Ci aby odegnać złe duchy zakładali straszne stroje oraz palili ognie dla dusz swoich przodków i bliskich zmarłych by mogły się ogrzać.

Stąd obecny zwyczaj przebierania się i palenia zniczy w dyniach. Jak widać geneza halloween i zaduszek są bardzo podobne, a symbol światła i ognia są uniwersalne dla wszystkich ludzi 🙂

Halloweenowe dynie

Dia De Muertos

Dia De Muertos to święto zmarłych wywodzące się z Meksyku. Sama w tym kraju nigdy nie byłam, ale pytałam o to przyjaciół którzy spędzili w tym kraju sporo czasu 🙂

Dla mieszkańców Meksyku więzi rodzinne są bardzo istotne. Zarówno za życia jak i po śmierci. Dia De Muertos to radosne święto podczas którego zmarli mogą odwiedzić swoich żyjących krewnych. Dlatego też domy dekoruje się girlandami z kwiatów nagietka lub aksamitek o żółto-pomarańczowych płatkach aby ułatwić zmarłym odnalezienie drogi do domu. Ustawia się też ołtarzyki na których ustawia się kwiaty, kolorowe świeczki, fotografie oraz owoce aby powitać ich na miejscu.

Na czas święta gotuje się potrawy (szczególnie te które lubił zmarły przodek), a rodziny odwiedzają cmentarze po czym rozpoczynają wspólną zabawę ku czci Święta Zmarłych.

Dia De Muertos wiąże się też z charakterystycznymi przebraniami i motywem kolorowej czaszki umieszczanym w różnych miejscach. Nie ma on jednak na celu odstraszania śmierci jak w przypadku Halloween ale upodobnienie się do zmarłych którym szacunek chcemy oddać 🙂

A teraz ciekawostka

Święto Dia De Muertos było inspiracją do powstania filmu animowanego Coco wiedzieliście o tym?

Ołtarzyk pełen kwiatów, świec i słodkich czaszek będących symbolem Meksykańskiego Święta Zmarłych

Święto Zmarłych w tradycji Romskiej

Nie różni się ono mocno od Święta Zmarłych obchodzonego w całej Polsce. Ma jednak swój specyficzny klimat. Ważnym elementem obchodów w tradycji Romskiej jest uczczenie zmarłego poprzez wspólne biesiadowanie połączone ze wspominaniem bliskich zmarłych. Nie chodzi jednak o libację czy jakieś dzikie imprezy co niestety często błędnie pokutuje w wyobrażeniach wielu naszych rodaków. Pity przy grobie zmarłego alkohol jest symbolem bardzo silnej wspólnoty która jest elementem Romskiej tożsamości. Uroczysty obiad odbywa się już w domach żyjących. Choć historycznie biesiada odbywała się przy grobie zmarłego który dzięki temu mógł w niej uczestniczyć.

Tacy sami mimo różnic

Każdy z nas może inaczej świętować ten wyjątkowy dzień. Nie ma znaczenia czy poświęcimy go na nostalgiczne przemyślenia, modlitwę czy huczną zabawę. Nie liczy się bowiem jak tylko po co w ogóle robimy to wszystko. Naszym wspólnym celem jest oddanie szacunku dla naszych zmarłych. Uhonorowanie tego kim byli i wpływu jaki ich życie miało dla nas.

Święto zmarłych to dzień poświęcony tym których z nami nie ma. Mimo tego warto też pomyśleć o tych którzy wciąż są wśród nas 🙂 Jeśli z kimś się kłócicie, albo nie zgadzacie to może dobra okazja żeby się pogodzić? W końcu każdy spór wydaje się nic nie znaczyć wobec ogromu czasu i wieczności. Jeśli macie akurat chwilę to idźcie przytulcie bliską Wam osobę, rodziców, dziadków, rodzeństwo lub przyjaciół 🙂

Na koniec jedno przemyślenie. Wiele osób uważa, że Święto Zmarłych to ponury dzień. Ja wręcz odwrotnie. Dla mnie jest pełen optymizmu i nadziei 🙂 Wierzę głęboko, że każdy koniec jest początkiem czegoś nowego.

38 Replies to “Święto Zmarłych w różnych tradycjach”

  1. Święto listopadowe należy do smutnych, bo wspominamy naszych bliskich, z którymi już nie możemy porozmawiać ani zobaczyć się warto w tym czasie oddać się refleksji, tak jak nakazuje tradycja.

  2. Ile krajów kultur tyle pomysłów na obchodzenie świąt. 1 listopada oraz 2 listopada to smutne święta ale mobilizujące do refleksji nad naszym życiem tym za czym dążymy. Warto chociaż raz w roku zatrzymać się i pomyśleć nad sobą, bliskimi. Bardzo ciekawy wpis.

  3. Post z przesłaniem tak ważnym w czasach, w których przyszło nam żyć – szanujmy innych ludzi oraz ich odmienną kulturę, tradycje i po prostu to, że są inni. Jednocześnie jednak należy pamiętać o tym, żeby nie rezygnować zbyt łatwo i bezmyślnie z kultywowania własnych rdzennych tradycji na rzecz tych „przywleczonych”, bo to może być droga do zatracenia własnych obyczajów i obrzędów, które są przecież tak różnorodne i piękne. Tematyka Święta Zmarłych mimo wszystko o jakiś tydzień za późno.

  4. Naprawdę świetny post i dobrze opisane kolejne tradycje 🙂 paru ciekawostek się dowiedziałam, nie powiem! Zdjęcia tez pięknie oddają klimat tego Święta 🙂

  5. Uwielbiam pochodzić po zmroku po oświeconych cmentarzach w ten jeden dzień w roku. Bardzo ciekawy tekst. Pozdrawiam

    1. Dziękuję. Czy jest to niewygodny temat? Chyba zależy od perspektywy z jakiej się na to patrzy. Dla jednych może być to bardzo smutne święto. Dla innych czas wspomnień i nadziei. Pozdrawiam 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *